Lijden is noodzakelijk, totdat je beseft dat het niet langer nodig is. — Eckhart Tolle

Een confronterende gedachte. Want veel van wat ons vandaag belemmert, is ooit ontstaan om ons te beschermen.

Controle kan zijn ontstaan uit onzekerheid.
Perfectionisme uit angst om tekort te schieten.
Pleasen uit de behoefte om erbij te horen.
Afstand houden uit angst om opnieuw geraakt te worden.
Altijd doorgaan uit de overtuiging dat stilstaan gevaarlijk is.

Wat ooit hielp, kan later gevangen houden. En precies daar raakt Tolle aan wat Jung beschreef in het proces van individuatie. Zolang we ons niet bewust zijn van onze patronen, ervaren we ze als werkelijkheid:

Zo ben ik nu eenmaal.
Ik moet dit zelf oplossen.
Ik kan hier niemand vertrouwen.
Ik mag geen fouten maken.
Ik moet sterk blijven.

Maar misschien is dat niet wie je bent. Misschien is het wie je hebt geleerd te zijn. Dat onderscheid is voor leiders essentieel.

Want onder druk vallen we gemakkelijk terug op datgene wat ooit veiligheid gaf. De een gaat controleren. De ander vermijden. Een derde pleasen. Weer een ander wordt rationeel, dominant of juist onzichtbaar.

En dan denken we dat we leidinggeven aan de situatie, terwijl een oud patroon de leiding van ons heeft overgenomen. Daar begint bewustwording. Niet met de vraag: Hoe kom ik zo snel mogelijk van dit patroon af? Maar met: Waar heeft dit mij ooit tegen beschermd? En vervolgens: Heb ik deze bescherming vandaag nog nodig?

Dat is schaduwwerk. Dat is individuatie. En dat is persoonlijk leiderschap.

Het Leiderschapkompas begint daarom steeds opnieuw met zien wat er is. Zonder oordeel. Zonder onmiddellijk te willen repareren.

Om daarna te kunnen verbeelden wat kan, verbinden wat leeft en uiteindelijk realiseren wat nodig is.

Misschien betekent groeien daarom niet dat je steeds méér aan jezelf moet toevoegen. Misschien vraagt werkelijke ontwikkeling soms juist dat je durft los te laten wat je niet langer nodig hebt. Want er komt een moment waarop een oude overlevingsstrategie geen bescherming meer biedt, maar een beperking wordt. De vraag is dan niet langer: “Waarom ben ik zo geworden?” Maar: “Wat blijf ik vandaag in stand houden, terwijl ik inmiddels vrij genoeg ben om anders te kiezen?”

Daar begint individuatie. En misschien ook wel de meest volwassen vorm van leiderschap: “wanneer je verleden mag verklaren wie je bent geworden, zonder dat het hoeft te bepalen wie je blijft.”